Het Nationaal Groeifonds Programma Toekomstbestendige Leefomgeving is uniek. Nooit eerder is er in Nederland een nationaal programma geweest waar tegelijkertijd cruciale kennis en innovatie én voor Gebouwen én voor Infrastructuur gezamenlijk is ontwikkeld en verbonden op de schaal van dit programma: een investering van meer dan 200 miljoen Euro vanuit overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen, een betrokkenheid van meer dan 130 toegetreden partners, en nog 150 actieve organisaties daaromheen.
Nu is het moment om te laten zien wat dit programma al tot stand heeft gebracht en wat de beweging is die we maken. Dat doen we met voorbeelden, cijfers en met de verhalen achter de cijfers. Dit boek is bedoeld voor iedereen die bijdraagt en kan bijdragen aan de opschaling van de kennis en innovaties waarin we samen investeren. De noodzaak van de gezamenlijke investering wordt breed erkend: de maatschappelijk opgave om de fysieke leefomgeving toekomstbestendig te maken is enorm en deze opgave kan niet door één partij worden opgelost. Op dit moment is de sector goed voor een toegevoegde waarde van 7% van de economie en verandering is geen vanzelfsprekendheid. De sector kent lange doorlooptijden, een hoge milieu-impact en een lage arbeidsproductiviteit. De bouwsector (inclusief Gebouwen en Infra) is met meer dan 238.000 ondernemingen sterk versnipperd en gericht op de vraag van vandaag: het bouwen en onderhouden van onze huidige leefomgeving. Maar de ambities van koplopers om dit te veranderen zijn hoog.
Om een toekomstbestendige leefomgeving te realiseren zijn nieuwe concepten vanuit de markt nodig, die zorgen voor een fors hogere productiviteit en voor een fors lagere milieu-impact. Modernisering om klimaatadaptief, emissieloos en circulair te gaan bouwen is cruciaal voor de hele sector. Daarom werken we ook aan verandering in onze manier van werken, zodanig dat startups een kans maken: we steunden er al 36. Zodanig dat proeftuinen voor nieuwe technieken voor infrastructuur gaan samenwerken: inmiddels al 48. Zodanig dat regionale samenwerkingen ontstaan rond biobased bouwen, waar bijvoorbeeld in Friesland 5 woningcorporaties, en 12 gemeenten aan 44 bouwprojecten samenwerken. Of waar een circulaire gevel-economie ontstaat, met meer dan 1000 aangesloten bedrijven.
Dit programma verbindt op een ongekende wijze, in een wereld die gekenmerkt wordt door een cultuur waar de vraagzijde van de markt doorgaans bepalend is voor innovatie: de opdrachtgever bepaalt het proces en het resultaat. Wij draaien dat om: voor het verdienvermogen van de sector, voor het vergroten van onze impact en voor het mogelijk maken van een Toekomstbestendige Leefomgeving werken we aan de verandering die nodig is. Graag bedank ik daarom iedereen die bijgedragen heeft aan dit boek en de innovaties daarin, en aan de bijdragen in de komende periode: de sprong is aan ons.
William van Niekerk
Directeur TKI Bouw en Techniek en boegbeeld Nationaal Groeifondsprogramma Toekomstbestendige Leefomgeving in fase 1
